LINUX

Podstawowe wiadomości

 

Linux to system wielozadaniowy i wieloużytkownikowy, Wyróżnia się w nim użytkownika uprzywilejo­wanego root oraz zwykłych użytkowników. Każdy użytkownik systemu otrzymuje nazwę i hasło uprawniające go do korzystania z systemu oraz swoje indywidualne śro­dowisko pracy (osobisty katalog domowy, powłokę itp.). Tego typu informacje składają się na tzw. konto użytkownika, identyfikowane przez systemową nazwę użytkownika. Tworzenie, modyfikacja i usuwanie kont użytkowników to operacje, które może wykonywać tylko użytkownik uprzywilejowany root.

 

W oknach konsoli komunikacja z systemem odbywa się w trybie poleceń. Gotowość systemu do pracy jest sygnalizowana znakiem zachęty (ang. Prompt). Znak ten można skonfigurować dla każdego użytkownika indywidualnie, standardowo ma on format:

 

[uzytkownik@serwer  KatalogBiezacy]$ _

 

uzytkownik - nazwa użytkownika podana przy logowaniu

serwer - serwer, na którym aktualnie pracujemy

 

Znak $ na końcu wiersza oznacza, że użytkownik nie jest użytkownikiem uprzywilejowanym. W przypadku użytkownika uprzywilejowanego root znak kończący to #.

 

Składnia poleceń

 

Ogólna postać poleceń jest następująca:

 

polecenie [ opcje ] [ argumenty ]    

 

Opcje
Opcje poleceń to zazwyczaj pojedyncze litery poprzedzone znakiem  „-". Opcje można podawać pojedynczo lub grupowo używając jednego znaku minus. na przykład wydanie poleceń:

 

ls -la

ls -l -a

 

przyniesie ten sam efekt.

Czasami opcje mają postać pełnych słów, wtedy poprzedzone są podwójnym znakiem minus  „--”

 

Argumenty
Argumenty poleceń to zwykle wartości liczbowe lub nazwy pewnych obiektów, przekazywane da poleceń. Są to najczęściej nazwy plików zwykłych, katalogów i urządzeń.

 

Polecenia można wydawać w jednym wierszu, należy je w tym celu odseparować od siebie średnikiem. Wynik działania polecenia można wysłać do pliku. używamy do tego znaku >.

Na przykład

 

ls -la /etc > ./lista_z_etc

 

spowoduje wypisanie do pliku zawartości katalogu /etc do pliku lista_z_etc. Jeśli plik nie istnieje zostanie on utworzony. Jeśli istnieje jego zawartość zostanie nadpisana. Aby dopisać wynik działania polecenia do końca pliku należałoby wykonać następujące polecenie:

 

ls -la /etc >> ./lista_z_etc

 

 

Korzystanie z pomocy kontekstowej

 

Ze względu na ogromną ilość poleceń i ich parametrów przydatne może okazać się korzystanie z pomocy kontekstowej man.

Aby uzyskać pomoc dla polecenia ls wystarczy napisać:

man ls

 

W wyniku działania polecenia otrzymamy strony podzielone na sekcje:

 

NAME - nazwa polecenia i krótki opis działania,

SYNOPSIS - składnia polecenia, dostępne opcje,
DESCRIPTION - szeroki opis polecenia,
OPTIONS - omówienie opcji,
AUTHOR - informacja o autorze,
ENVIRONMENT
- zmienne środowiskowe mające wpływ na wykonanie polecenia,
SEE ALSO - informacja o powiązanych tematycznie stronach podręcznika,
BUGS - zauważone błędy,
REPORTING BUGS - informacja o sposobie raportowania błędów,
TIPS - praktyczne wskazówki,
COPYRIGHT - informacja o prawach autorskich,
HISTORY - krótka historia,
FILES - lista plików konfiguracyjnych.

 

Ekrany pomocy przesuwamy za pomocą strzałek. Aby opuścić ekran z pomocą wystarczy wcisnąć klawisz q.

 

 

Pliki

 

W przeciwieństwie do systemu DOS, gdzie mieliśmy do czynienia z jasno określonym fizycznym urządzeniem, z którego korzystamy, w systemie Linux wszystko jest zgromadzone w jednym drzewie katalogów. W poszczególnych miejscach tego drzewa montowane są urządzenia zewnętrzne. Należy zapamiętać, że w Linuksie wszystko jest reprezentowane jako plik, zarówno pliki zwykłe, katalogi jak i urządzenia zewnętrzne.

 

Pliki mogą mieć dowolną nazwę, mogą zawierać wiele kropek, które nie stanowią rozgraniczenia na nazwę i rozszerzenie jak w systemie DOS. Pliki ukryte tworzy się podając kropkę jako pierwszy znak w nazwie pliku. Na przykład: .bash_profile

 

Wielkość liter w nazwach plików w przeciwieństwie do systemu DOS ma znaczenie. Pliki o nazwach plik i Plik to dwa różne pliki.

 

W poleceniach można używać znaków  specjalnych *, ? do określania nazw plików. Mają one takie samo znaczenia jak w systemie DOS.

 

W nazwie pliku można używać wszystkich znaków, nawet znaków specjalnych jak np. * ? &. Jednak, żeby użyć tego rodzaju znaków przy tworzeniu pliku należy poprzedzić ten znak znakiem backslash „\”.

 

Katalog domowy jest oznaczony znakiem „~”, aby przejść do katalogu domowego z dowolnego miejsca wystarczy wykonać polecenie:

 

cd ~

 

lub po prostu

 

cd

 

Dowiązania - linki

 

Dowiązanie polega na stworzeniu drugiej nazwy dla tego samego pliku. Dowiązanie symboliczne tworzy osobny plik wskazujący na plik do którego dowiązanie tworzymy.

Aby utworzyć dowiązanie wystarczy wydać polecenie:

 

ln plik nazwa_skrotu

ln - s plik nazwa_skrotu_symbolicznego.

 

Prawa dostępu do plików

Prawa dostępu do plików w systemie Linux ustalone są dla właściciela pliku, grupy oraz innych użytkowników systemu. Zarówno właściciel, grupa jak i inni mogą mieć prawo do odczytu, zapisu i wykonywania pliku. Informację o prawach dostępu do pliku lub katalogu uzyskamy za pomocą polecenia ls -l. Przykładowy wynik działania tego polecenia:

 

drwxr-xr-x      5          root     admin  4096  Jun        2          14:04   Desktop

 

Znaczenie pierwszych 10 znaków określa nam prawa dostępu. Pierwsza litera oznacza rodzaj pliku, na przykład:

d - katalog (ang. directory)

l - dowiązanie symboliczne (ang. link)

b - urządzenie blokowe (ang. block)

 

kolejne 9 znaków oznacza prawa dostępu kolejno dla właściciela (pierwsze 3 znaki), grupy (kolejne 3 znaki) oraz innych (ostatnie 3).

Znaczenie liter

r - prawo do odczytu (ang.  read)

w - prawo do zapisu (ang. write)

x - prawo do wykonywania/przeszukiwania (ang.  execute)

 

W powyższym przykładzie widać, że plik Desktop jest katalogiem, właściciel ma prawo odczytu, zapisu i wykonywania, grupa ma prawo odczytu i wykonywania, inni mają prawo odczytu i wykonywania.

 

Z dalszych pozycji można odczytać właściciela pliku (root) oraz grupę (admin), czas modyfikacji oraz nazwę pliku.

 

Procesy.

 

Proces to inaczej mówiąc program działający w systemie. W systemie Linux możliwe jest uruchomienie wielu procesów, procesy mogą być uruchomione w tle, mogą też posiadać priorytety dzięki którym zyskują odpowiednio dużo czasu procesora na swoje działanie.

Do wyświetlenia procesów działających w systemie służy polecenie ps.

ps - wyświetla procesy użytkownika

ps -a - wyświetla procesy uruchomione na wszystkich konsolach

ps -ax - wyświetla procesy na wszystkich konsolach łącznie z procesami ukrytymi.

 

W pierwszej kolumnie wyświetlany jest identyfikator procesu (pid)

 

Aby zakończyć proces można użyć polecenia kill, które wysyła odpowiedni sygnał do procesu. Polecenia używa się następująco:

 

kill pid

kill sygnal pid

 

jako sygnał można podać numer sygnału lub jego nazwę. Aby uzyskać pełną nazwę sygnałów wraz z nazwami należy użyć polecenia

 

kill -l

 

Polecenie kill z sygnałem numer 9 nie może zostać zignorowane przez żaden proces. Domyślne jest wysyłany sygnał TERM (15) nakazujący procesowi zapisanie danych oraz zakończenie pracy.

Uruchomienie procesu (programu) w tle możliwe jest przez dodanie na końcu linii znaku &. Po uruchomieniu programu w tle otrzymujemy informację o numerze zadania (w nawiasach kwadratowych) oraz identyfikator procesu. Aby przenieść zadanie na pierwszy plan należy użyć polecenia

 

fg numer_zadania

 

 

Zmienne.

 

W systemie Linux można tworzyć zmienne, które później mogą być wykorzystane w poleceniach lub skryptach. Ustanowienie wartości zmiennej uzyskuje się przez proste przypisanie:

 

ZMIENNA=”Na przykład tekst”

 

aby odwołać się do zmiennej należy jej nazwę poprzedzić znakiem $. Na przykład

 

echo $ZMIENNA

 

Przyjęło się, że nazwy zmiennych pisane są dużymi literami. Zmiennych można używać w linii poleceń jako parametry, opcje. Wtedy zamiast zmiennej  zostanie podstawiona jej wartość.

Wydając polecenie:

 

unset ZMIENNA

 

wyzerujemy jej wartość. Natomiast

 

readonly ZMIENNA

 

spowoduje, że wartość zmiennej będzie tylko do odczytu i nie będzie można jej zmienić.

 

Uruchamianie programów.

 

Do uruchomienia pliku znajdującego się w dowolnej lokalizacji określonej w zmiennej środowiskowej PATH wystarczy podanie jego nazwy.

Jeśli chcemy uruchomić jakiś program lub polecenie, a nie ma do niego ustalonej ścieżki w zmiennej środowiskowej PATH to należy podać całą ścieżkę dostępu do pliku. Nawet jeśli znajdujemy się w katalogu, w którym znajduje się program, który chcielibyśmy uruchomić należy przed nazwą podać symbol ścieżki bieżącej, czyli:

 

./program

 

W jednej linii komend można wydać kilka poleceń od razu. Należy je wtedy rozdzielić od siebie średnikiem. Na przykład:

 

ls *s2* ; mkdir dokumenty ; cp /home/user1/* ./ ; rm -f /home/user/pliki/*

 

Standardowe wyjście i wejście.

 

Z każdym poleceniem systemu Linux jest związane standardowe wyjście (stdout), standardowe wejście (stdin) oraz standardowe wyjście błędu (stderr).  Standardowe wejście to źródło pobierania danych, wyjście to miejsce wyświetlania wyników, wyjście błędu - miejsce wyświetlania komunikatów o wykonaniu polecenia.

Standardowe wyjście/wejście może być zmienione za pomocą pewnych symboli:

 

>plik - skierowanie standardowego wyjścia do pliku.

 

>>plik -  skierowanie standardowego wyjścia na koniec pliku (dopisanie)

 

2>plik - skierowanie komunikatów o błędach do pliku

 

2>&1 - skierowanie komunikatów o błędach na standardowe wyjście

 

 <plik - powiązanie standardowego wejścia z plikiem (pobranie danych z pliku)

 

Dzięki możliwości przenoszenia standardowego wyjścia i wejścia możliwe jest przetwarzanie potokowe. Wyniki działania jednego polecenia mogą być źródłem danych dla kolejnego.

Na przykład:

 

ls |less

 

spowoduje wyświetlenie listy plików w programie less. Przetwarzanie potokowe można wykorzystać w programach, które nie potrzebują pliku jako swojego parametru

 

Prawa dostępu do pliku.

 

Do zmiany praw dostępu do pliku służy polecenie chmod. Jego format to:

chmod [ugo][+-][xwr] plik

 

Jako parametry używane są litery:

u - właściciel pliku

g - grupa

o - inni

x - prawo do wykonywania

w - prawo do zapisu

r - prawo do odczytu

+ - nadaje uprawnienia

-  - zdejmuje uprawnienia

 

Na przykład:

 

chmod ug+xr-w plik2

 

spowoduje nadanie właścicielowi pliku oraz grupie prawo do wykonania oraz odczytu pliku. Zdejmie natomiast dla nich prawo do zapisu.

 

Uprawnienia można tez nadawać podając odpowiednią liczbę ósemkowo. Na przykład

 

chmod 777 plik2

 

Spowoduje nadanie pełnych uprawnień dla wszystkich. każda cyfra określa jedną grupę uprawnień rwx kolejno dla właściciela, grupy i innych. Każda z liter ma następującą wagę:

 

r - 4

w - 2

x - 1

 

rwx = 4+2+1=7

 

Uprawnienia rwxr-x--- będą przedstawione w postaci liczbowej jako 750

 

Edytor vi.

 

Vi jest najpopularniejszym edytorem tekstu w systemach uniksowych. Można go znaleźć praktycznie w każdym systemie. W systemie Linux dostępny jest edytor vim (vi improved)

Edytor vi uruchamiamy w bardzo prosty sposób podając jego nazwę wraz z opcjonalną nazwą pliku, który chcemy utworzyć lub otworzyć.

 

vi pliktekstowy

 

Vi pracuje w trybie komend i w trybie wpisywania. Niektóre komendy wywoływane są wciśnięciem odpowiednich klawiszy lub poprzez wpisanie ich w linii poleceń. Aby dostać się do linii poleceń należy użyć znaku dwukropka. Po dokumencie można poruszać się za pomocą strzałek jak również klawiszy:

 

k - góra

j - dół

h - lewo

l - prawo

 

Podstawowe komendy vi

 

i - rozpoczęcie wpisywania w miejscu w którym znajduje się kursor

a - rozpoczęcie wpisywania od następnego znaku za kursorem

A - rozpoczęcie wpisywania na końcu wiersza

c - usunięcie wiersza i rozpoczęcie wpisywania

o - wstawienie wiersza pod tym w którym znajduje się kursor i rozpoczęcie wpisywania

x - usunięcie znaku w miejscu kursora

 

dd - wycięcie wiersza (przeniesienie do bufora)

dw - wycięcie od miejsca w którym znajduje się kursor do końca słowa wraz ze spacją

de - wycięcie od miejsca w którym znajduje się kursor do końca słowa bez spacji

d$ - wycięcie od kursora do końca wiersza                

p - wklejenie zawartości bufora

 

Jeśli komenda wymaga pewnej ilości powtórzeń to można podać przed komendą odpowiednią liczbę. Na przykład 15x usunie piętnaście znaków, 4dd wytnie 4 wiersze poczynając od kursora w dół.

 

:q - wyjście (działa tylko w przypadku braku zmian w pliku)

:q! - wyjście z pominięciem zmian

:w - zapis

:wq - zapis i wyjście

:x -zapis i wyjście

ZZ - zapis i wyjście

 

W edytorze vi możliwe jest zapisanie dowolnego fragmentu tekstu z dokumentu do innego pliku:

 

:n,m w nazwa_pliku

 

gdzie n i m to numer pierwszego i ostatniego wiersza.

W dowolne miejsce dokumentu można wstawić dowolny plik:

 

:r nazwa_pliku

 

Pomoc dla programu vi dostępna jest po wpisaniu :help

 

Skrypty.

 

Skrypty w systemie Linux można porównać do plików wsadowych z systemu DOS (.bat). Jednak skrypty Linuksowe są o wiele bardziej rozbudowane i stwarzają więcej możliwości. Są to zwykłe pliki tekstowe zawierające m. in. polecenia powłoki. W skryptach mogą znajdować się także instrukcje warunkowe, pętle, działania arytmetyczne.

Skrypty można uruchamiać na trzy różne sposoby:

 

1.      Poprzez określenie powłoki w której ma on zostać uruchomiony na przykład sh skrypt parametry

2.      Poprzez nadanie praw do wykonywania.

3.      Używając znaku kropka do uruchomienia skryptu na przykład: . skrypt parametry

 

W skryptach można używać zmiennych. Do oznaczania parametrów pozycyjnych (podawanych za nazwą skryptu przy uruchamianiu) używamy numerów poprzedzonych znakiem $. Przy czym:

$0 - nazwa skryptu

$numer - kolejny numer parametru.

 

Aby odwołać się do parametru o numerze większym od 9 należy użyć nawiasów klamrowych na przykład: 

 

${10}

 

Aby przypisać zmiennej wartość równą działaniu arytmetycznemu na liczbach należy użyć polecenia let. Na przykład wyświetlenie sumy dwóch liczb:

 

Z1=10

Z2=20

let ZS=$Z1+$Z2

echo $ZS

 

Warunki.

Do sprawdzania warunków służy instrukcja if. Jej format wygląda następująco

 

if [ test ]

then

   polecenia

else

  polecenia

elif [ test ]

then

 polecenia

fi

 

[ -d plik ]         - plik istnieje i jest katalogiem

[ -f plik ]         - plik istnieje i plikiem zwykłym

[ -r plik ]         - plik istnieje i mamy do niego prawo czytania

[ -w plik ]        - plik istnieje i mamy do niego prawo pisania

[ -x plik ]         - plik istnieje i mamy do niego prawo wykonywania

[ -s plik ]         - plik istnieje i mam rozmiar większy niż zero bajtów

[ -z s1 ]            - długość łańcucha s1 jest zerowa

[ -n s1 ]           - długość łańcucha s1 nie jest zerowa

[ s1 = s2 ]       - łańcuchy s1 i s2 są identyczne

[ s1 != s2 ]      - łańcuchy s1 i s2 nie są identyczne

[ s1 ]               - łańcuch s1 nie jest pusty

 

Należy zwrócić uwagę na znak spacji pomiędzy nawiasami kwadratowymi a testem warunku. Jest to często popełniany błąd przy pisaniu skryptów.

Instrukcja elif przeprowadza test gdy pierwszy warunek nie zostanie spełniony.

Możemy tu używać operatorów logicznych takich jak AND (-a) OR (-o) NOT (!). Na przykład:

 

if [ -d plik -a -f plik2 ]; then

  mv plik plik3

  mv plik2 plik

else

 touch plik

fi

 

Innym rodzajem instrukcji warunkowej jest instrukcja case. Jej format to:

 

case $1 in

  wartosc1) polecenia ;;

  wartosc2) polecenia ;;

  wartosc3) polecenia ;;

esac

 

Komunikaty

System Linux umożliwia użytkownikom komunikowanie się między sobą. Do tego celu można wykorzystać programy mail i write.

 

Polecenie:

 

write uzytkownik konsola

 

wyśle wiadomość do użytkownika określonego w linii polecenia. Jeśli użytkownik jest zalogowany na więcej niż jednej konsoli, należy podać nazwę konsoli na którą chcemy wysłać wiadomość. Aby uzyskać listę użytkowników zalogowanych w systemie należy użyć polecenia who.Polecenie to pozwoli także zobaczyć, z której koonsoli korzysta użytkownik.  Aby rozpocząć interaktywną rozmowę z innym użytkownikiem po otrzymaniu od niego wiadomości należy także użyć polecenia write. Aby zakończyć rozmowę wystarczy wcisnąć CTRL+C

Aby włączyć lub wyłączyć możliwość odbierania wiadomości z write należy użyć jednego z poleceń:

 

mesg y - włącza możliwość odbierania wiadomości

mesg n - wyłącza możliwość odbierania wiadomości

 

Polecenie:

 

mail uzytkownik

 

spowoduje utworzenie wiadomości e-mail do użytkownika podanego w linii poleceń. Należy podać temat, treść, adresatów kopii. W zależności od wersji programu zakończenie wprowadzania treści listu kończy się wciskając CTRL+D lub wpisując w ostatniej linii jedynie kropkę.

 

Polecenie:

 

mail

 

wyświetla listę wiadomości (lub komunikat o ich braku) otrzymanych od innych użytkowników. Podczas pracy z programem mail dostępne są m. in. opcje:

? - wyświetla listę poleceń

 

delete - usuwa wiadomość

reply -wysyła odpowiedź do wszystkich adresatów

Reply - wysyła odpowiedź tylko do nadawcy listu

dp - usuwa obecną wiadomość i wyświetla następną

folders - wyświetla listę katalogów

exit - kończy pracę z programem mail bez aktualizacji katalogów

quit - kończy pracę z programem mail aktualizując katalogi

 

Tworzenie menu oraz list wyboru

Powłoka bash umożliwia tworzenie skryptów z przyjaznym interfejsem użytkownika. Tworzenie okienek w trybie tekstowym jest możliwe za pomocą polecenia dialog. Składnia i podstawowe opcje tego polecenia oraz ich parametry to:

 

  dialog --title <tytuł> --backtitle

              <tytuł-górny-lewy-róg> <opcje okna>

 

  gdzie opcje okna mogą przybierać wartości jak poniżej

--yesno                        <text> <wysokość> <szerokość>

--msgbox         <text> <wysokość> <szerokość>

--infobox         <text> <wysokość> <szerokość>

--inputbox       <text> <wysokość> <szerokość> [{init}]

--textbox         <plik> <wysokość> <szerokość>

--checklist       <text> <wysokość> <szerokość> <wysokość listy> <tag1> <pozycja1> <status>...

--radiolist        <text> <wysokość> <szerokość> <wysokość listy> <tag1> <pozycja1> <status> ... 

--menu            <text> <wysokość> <szerokość> <wyskość-menu> <tag1> < pozycja1>...

 

Na przykład wyświetlenie wiadomości o poprawnym wykonaniu polecenia będzie wyglądało następująco:

 

dialog --msgbox „Operacja wykonana poprawnie“ 5 40

 

FTP

 

Sesje ftp można podzielić na anonimowe i zwykłe. Anonimowe wymagają podania nazwy ogólnie dostępnego konta (przewaznie guest lub anonymous) oraz hasła (przeważnie adres e-mail).

Zwykła sesja FTP składa się z trzech części. Pierwsza z nich to zalogowanie się na odległy kom­puter, kiedy to trzeba podać nazwę użytkownika i hasło. Na ich podstawie serwer FTP identyfikuje użytkownika i przydziela mu na czas sesji określone prawa dostępu do swoich zasobów. Posiadanie konta i związanych z nim odpowiednich uprawnień na kom­puterze docelowym jest warunkiem koniecznym do rozpoczęcia transmisji jakichkolwiek danych. Konto takie jest przydzielane przez administratora systemu.

Druga część sesji to już „właściwa” praca, podczas której wykonuje się operacje na odległych plikach i katalogach - kopiowanie, przenoszenie, zmiana nazwy, itp. Przed rozpoczęciem transmisji konieczne jest podanie identyfikatora użytkownika oraz hasła zabezpieczających odległy komputer przed niepowołanym dostępem. Etap ostatni to zamknięcie sesji poleceniem close. Niektóre serwery wysyłają na zakoń­czenie krótką statystykę, w której zawarte są m.in. informacje o czasie trwania sesji oraz ilości przesłanych danych.

 

Aby uruchomić sesję ftp w systemie Linux wystarczy napisać w linii poleceń:

 

ftp lub ftp nazwa_hosta

 

W drugim przypadku nie będzie konieczne użycie polecenia open.

 

ascii, asc

ustanowienie tekstowego trybu transmisji

binary, bin

ustanowienie binarnego trybu transmisji

cd

zmiana bieżącego katalogu na serwerze

close

zakończenie sesji FTP bez wychodzenia z programu

delete

usunięcie pliku o podanej nazwie

dir, ls

wyświetlenie zawartości bieżącego katalogu

get, recv

przesłanie pliku z serwera do komputera lokalnego

hash, ha

włączenie/wyłączenie wyświetlania znaków „#” po przesłaniu każdego kilobajta danych lub po innej liczbie bajtów, którą możemy podać jako parametr (np. hash 2048 - wyświetlanie „#” po każdych 2 kilobajtach)

help, ?

lista wszystkich dostępnych poleceń

lcd

zmiana katalogu na dysku komputera lokalnego

mget

transfer wielu plików z serwera do komputera lokalnego. Jako parametr podajemy wzorzec nazwy (np. mget *.doc).

mput

transfer wielu plików z komputera lokalnego do serwera

open

otwarcie połączenia z serwerem. (np. open ftp.microsoft.com)

prompt

włączenie/wyłączenie wyświetlania zapytań podczas transmisji wielu plików

put, send

przesłanie pliku z komputera lokalnego do serwera

pwd

wyświetlenie nazwy bieżącego katalogu na serwerze

status

wyświetlenie aktualnego stanu wszystkich opcji

user

logowanie użytkownika

 

 

Telnet

 

Telnet jest to protokół służący do zdalnej pracy na innych komputerach w sieci. Umożliwia łączenie się i wydawanie poleceń prawie tak samo jak w przypadku bezpośredniego dostępu do klawiatury połączonej z maszyną.

Aby uruchomić sesję telnet wystarczy wpisać w linii poleceń

 

telnet lub telnet nazwa_hosta port

 

Program Telnet ma bardzo prosty interfejs użytkownika. Polecenia programu telnet można wyświetlić za pomocą polecenia help. Natomiast pomoc na temat konkretnego polecenia można uzyskać wydając to polecenie ze znakiem zapytania na przykład:

 

telnet> open ?

 

 

Polecenia programu:

 

close                Zamyka połączenie ze zdalnym hostem.

display            Wyświetla określone parametry operacyjne

environ           Zmienia zmienne środowiskowe

help (lub ?)     Wyświetla pomoc

logout             powoduje wylogowanie użytkownika zdalnego i kończy połączenie.

mode               Pyta serwer o wprowadzenie trybu znakowego lub wierszowego

open                Otwiera połączenie z określonym hostem

quit                 Zamyka sesję i kończy działanie programu telnet

set                   Ustawia parametry operacyjne

slc                   Ustawia definicję i/lub traktowanie znaków specjalnych.

status              Pokazuje bieżące informacje o stanie (np. nazwę hosta, tryb)

toggle              Przełącza parametry operacyjne (pomiędzy TRUA a FALSE)

unset               Cofa ustawienie parametrów operacyjnych (set)

z                      Zawiesza działanie programu Telnet

! [polecenie]   Wykonuje wyszczególnione polecenie powłoki. Jeśli nie jest podane żadne polecenie otwiera powłokę podrzędną.

 

SSH

 

Ssh jest programem służącym do logowania i do wykonywania komend na zdalnym komputerze. Jego zadaniem jest zastąpienie rlogin i rsh oraz zapewnienie bezpiecznej zakodowanej komunikacji pomiędzy hostami.

 

aby uruchomić sesję ssh należy wpisać w linii poleceń:

 

ssh uzytkownik@nazwa _hosta

 

lub

 

ssh -l uzytkownik nazwa hosta

 

Podstawowe opcje linii poleceń:

 

-f         Żąda od ssh przejścia w tło po ukończeniu autoryzacji i rozpoczęciu przekazywania.

 

-i plik   Określa plik, z którego jest odczytywany prywatny klucz do autoryzacji RSA. Domyślnie jest to ./ssh/identity w katalogu domowym użytkownika.

 

-l nazwa_użytkownika określa nazwę, z jaką należy się zalogować na zdalny komputer.

 

-p port             Port, do którego chcemy się podłączyć na zdalnym hoscie. Opcja ta może zostać określona w konfiguracji dla każdego hosta.

 

-v                    Powoduje, że ssh wyświetla szczegółowe wiadomości o swoim działaniu. przydatne w rozwiązywaniu problemów z połączeniem lub konfiguracją.

 

-V        Wyświetla numer wersji i kończy działanie.

 

 

Midnight Commander

 

Midnight Commander jest nakładką systemową podobną do Norton Commandera znanego z systemu DOS lub Windows Commander z Windows. Umożliwia przeglądanie katalogów, zarządzanie plikami, edycję tekstów. Program uruchamiamy wpisując mc w linii poleceń. Podstawowe klawisze używane w programie.

 

F1 - pomoc

F2 - menu użytkownika

F3 - podgląd zawartości pliku

F4 - edycja pliku (SHIFT-F4 - utworzenie nowego pliku tekstowego).

F5 - kopiowanie plików

F6 - przenoszenie/zmiana nazwy plików

F7 - tworzenie katalogu

F8 - usuwanie plików

F9 - przejście do górnego menu

F10 - wyjście

 

* - zaznaczenie wszystkich plików w katalogu

INSERT - zaznaczenie pliku

CTRL+o - ukrycie/pokazanie paneli

CTRL+u - zamiana paneli miejscami

ESC ? - wyszukiwanie plików

 

Znaczenie klawiszy funkcyjnych jest opisane w dole ekranu, zmienia się zależnie od wykonywanych czynności takich jak edycja lub podgląd pliku. Mamy dostępne także menu górne, które zawiera wszystkie potrzebne opcje programu jak na przykład wyszukiwanie plików, zmiana właściciela pliku, praw dostępu, ustawienia programu i wiele innych.

W pomocy programu klawisz ESC opisany jest jako M. niekiedy pracując w trybie terminalowym nie działają klawisze funkcyjne. Należy użyć wtedy klawisza ESC i następnie odpowiedniego numeru. Na przykład ESC 3 odpowiada klawiszowi F3.

Do edycji plików program mc używa zewnętrznego edytora mcedit.

Program Midnight Commander umożliwia także połączenia z serwerami ftp. Nawiązanie połączenia następuje z górnego menu po wybraniu opcji FTP Link dla lewego lub prawego panelu.

 

Podstawowe polecenia systemu wraz z najczęściej używanymi opcjami:

 

man - wyświetla pomoc kontekstową dotyczącą polecenia

 

Wywołanie: man [opcje] polecenie

 

Opcje:

-a, --all     

Wyświetla wszystkie strony pasujące do tytułu

-b             

Pozostawia puste linie w wyniku

-d, --debug          

Wyświetla informacje pomocne w usuwaniu błędów

-f, --whatis           

Działa tak samo jak whatis

-k, --apropos       

Tak samo jak apropos

-l, --local-file       

Szuka stron pomocy kontekstowej  w plikach lokalnych

-w, --where          

Wyświetla ścieżki, w których znajdują się odpowiednie strony pomocy

 

 

apropos - przeszukuje pomoc kontekstową pod kątem podanych wyrazów

 

Wywołanie: apropos ciąg

 

whatis - wyświetla krótki opis działania polecenia

 

Wywołanie: whatis polecenia

 

pwd - wyświetla bieżącą ścieżkę

 

Wywołanie: pwd

 

ls - wyświetla listę plików i katalogów

 

Wywołanie: ls [opcje] nazwy

 

Opcje:

-l, --format=long

Długi format wyświetlania (zawierający prawa dostępu, właściciela, rozmiar, czas modyfikacji itp.)

            -a

Wyświetla nazwy wszystkich plików łącznie z ukrytymi (zaczynającymi się od kropki)

            -s

                        Wyświetla rozmiar plików w blokach

            -p

                        Oznacza katalogi przez dodanie znaku /

            -d

                        Wyświetla informację tylko o katalogu, nie o jego zawartości

            -k, --kilobytes

                        Przy wyświetlaniu rozmiarów plików dane te podawane są w kiloajtach

            --help

                        Wyświetla pomoc polecenia i kończy pracę

            --color, --colour, --color=yes, --colour=yes

                        Włącza kolorowanie nazw plików w zależności od ich rodzajów

            --color=no, --colour=no

                        Wyłącza kolorowanie.

            -F, --classify

Oznacza pliki I katalogi poprzez dodanie do ich nazw odpowiednich symboli (/ dla katalogu, * dla pliku wykonywalnego, @ dla skrótu)

            -R, --recursive

                        Wyświetla zawartość katalogów znajdujących się w ścieżce bieżącej lub podanej

 

 

cd - zmienia katalog na podany

 

Wywołanie: cd [katalog]

Wywołane bez parametrów zmienia katalog na domowy użytkownika

 

cp - kopiuje pliki

 

            Wywołanie: cp [opcje] plik1 plik2

 

Opcje:

            -b, --backup

                        Tworzy kopie przed nadpisaniem pliku

            -d, --no-dereference

                        Nie zrywa dowiązań symbolicznych

            -f, --force

                        Zastępuje bez pytania pliki istniejące w katalogu docelowym

            -s, --symbolic-link

                        Tworzy dowiązania symboliczne zamiast kopiowania plików

            -p, --preserve

                        Zachowuje wszystkie informacje włączając właściciela, grupę, prawa dostępu i czas.

            -r, --recursive

                        Kopiuje katalogi wraz z podrzędnymi.

 

mv - przenosi / zmienia nazwy plików

           

            Wywołanie: mv [opcje] zrodlo cel

 

Opcje:

            -b, --backup

                        Tworzy kopie zapasowe usuwanych plików

            --help

                        Wyświetla pomoc

            -i, --interactive

                        Wyświetla pytanie o potwierdzenie przed usunięciem pliku

            -u, --update

                        Usuwa tylko starsze pliki

            -v, --verbose

                        Przed przeniesieniem pliku wyświetla jego nazwę

           

rm - usuwa pliki

           

            Wywołanie: rm [opcje] pliki

 

Opcje:

            -d, --directory

                        Usuwa katalogi również jeśli nie są puste.

            -r, -R, --recursive     

                        Jeśli plik jest katalogiem usuwa go wraz z wszystkimi podrzędnymi.

            -i, --interactive

                        Pyta o potwierdzenie przy usuwaniu pliku.

           

ln - tworzy dowiązanie do podanego pliku/katalogu

           

            Wywołanie: ln [opcje] nazwa_zrodlowa nazwa_docelowa

 

Opcje:

            -d, -F, --directory

                        Wykonuje twarde dowiązania do katalogów

            -s, --symbolic

                        Tworzy dowiązanie symboliczne.

 

mkdir - tworzy katalog (katalogi)

 

Wywołanie: mkdir [opcje] katalogi

 

Opcje:

            -m, --mode tryb

                        Określa uprawnienia do nowo tworzonych katalogów

            -p, --parents

                        Tworzy całą ścieżkę katalogów nadrzędnych jeśli nie istnieją

           

rmdir - usuwa katalogi

            Wywołanie: rmdir [opcja] katalogi

 

opcja:

            -p, --parents

Usuwa katalog wraz z katalogiem nadrzędnym jeśli stanie się on pusty w wyniku operacji

 

touch - tworzy plik o podanej nazwie/zmienia czas modyfikacji pliku

 

            Wywołanie: touch [opcje] [data] pliki

 

Opcje:

            -a, --time=atime, --time=access, --time=use

                        Modyfikuje tylko czas ostatniego dostępu do pliku.

            -c, --no-create

                        Nie tworzy plików, które nie istnieją

            --help

                        Wyświetla pomoc polecenia

 

                       

cat - wyświetla zawartość pliku

 

            Wywołanie: cat [opcje] pliki

 

Opcje:

            -E, --show-ends

                        Wyświetla znak $ na każdym końcu linii

            -n, --number

                        Numeruje wszystkie linie zaczynając od 1

            -s, --squeeze-blank

                        Zastępuje puste linie, następujące po sobie, jedną

           

more - wyświetla tekst zajmujący więcej niż jeden ekran

 

            Wywołanie:  more [opcje] [pliki]

 

Opcje:

            +numer

                        Rozpoczyna od podanego numeru linii

            +/wzorzec

                        Rozpoczyna dwie linie przed wystąpieniem wyrazu podanego jako wzorzec

            -c

                        Przed wyświetlaniem następnej strony tekstu czyści cały ekran

            -d

Wyświetla komunikat w odpowiedzi na nieprawidłowe działania i jednocześnie wyłącza sygnał dźwiękowy konsoli    

            -num numer

                        Ustawia rozmiar ekranu na podaną liczbę linii.

            -s

                        Pomija puste linie następujące po sobie wyświetlając je jako jedną

 

Klawisze i polecenia:

SPACE

      Wyświetla następny ekran tekstu

ENTER

      Wyświela następne linie tekstu

/wzorzec

Przechodzi do pierwszego wystąpienia wzorca i jednocześnie zaznacza wszystkie wystąpienia wzorca w tekscie

            s

                        Przesuwa tekst o jedną linię do przodu

            f

                        Przesuwa tekst o jeden ekran do przodu

            v

                        Wywołuje edytor vi i wstawia do niego aktualny tekst.

            =

                        Wyświetla numer linii

            :n

                        Przechodzi do następnego pliku

            :p

                        Przechodzi do poprzedniego pliku

            :f

                        Wyświetla nazwę aktualnego pliku i numer linii

q, Q

      Wyjście z programu

 

 

 

 

 

less - podobnie jak more, lecz z możliwością swobodnego przewijania tekstu

 

            Wywołanie: less [opcje] pliki

 

Opcje:

            -[z]liczba

                        Ustawia liczbę linii do przewijania na ekranie

            +[+]polecenie

Wykonuje polecenie podczas uruchamiania less, jeśli polecenie jest liczbą less przechodzi do linii o tym numerze

            -?

                        Wyświetla pomoc

            -d

                        Zapobiega wyświetlaniu błędów terminala

            -e

                        Automatycznie kończy działanie po natrafieniu na dwa znaki EOF.

            -q

                        Wyłącza dźwięk wydawany po dotarciu do końca tekstu

            -s

                        Wyświetla sąsiadujące puste linie jako jedną

            -E

                        Automatycznie kończy działanie po natrafieniu na pierwszy znak EOF.

            -Q

                        Nie informuje sygnałem o błędzie

            -S

                        Nie zawija długich linii

 

tail - wyświetla ostatni fragment pliku tekstowego (standardowo 10 linii)

 

            Wywołanie: tail [opcje] [plik]

 

Opcje:

            -n[k]

Rozpoczyna wyświetlanie n-tej linii od końca pliku, k oznacza jednostkę odliczania (l - linie, b - bloki, c - znaki)

            -n n, --lines n

                        Wyświetla ostatnie n linii

-c n

                        Wyświetla ostatnie n bajtów

           

 

grep - wypisuje wiersz pliku zawierający podany fragment tekstu

 

Wywołanie: grep [opcje] wzorzec [pliki]

 

Opcje:

            -n

                        Wyświetla n linii z początku i końca szukanego tekstu.

            -c, --count

                        Wyświetla ilość linii zawierających wzorzec

            -n, --line-number

                        Wyświetla linię i jej numer

            -x, --line-regexp

                        Wyświetla tylko te linie, które w całości pasują do wzorca.

            -A liczba

                        Wyświetla liczbę linii tekstu znajdujących się przed wzorcem

            -B liczba

                        Wyświetla liczbę linii tekstu znajdujących się po wzorcu

 

head  - podobnie jak tail, lecz wyświetla początek

 

            Wywołanie: head [opcje] [plik]

 

Opcje:

            jak w poleceniu tail.

 

chmod - zmienia prawa dostępu do pliku

 

            Wywołanie: chmod [opcje] tryb_dostepu pliki

 

Opcje:

            -c, --changes

                        Wyświetla informację o plikach modyfikowanych

            -f, --silent, --quiet

                        Nie wyświetla informacji o braku mozliwości modyfikacji pliku

            -R, --recursive

                        Modyfikuje także pliki znajdujące się w podkatalogach

           

tryb_dostepu: +-ugo rwx

 

działanie:

            +                                              - dodaje uprawnienie

            -                                             - zdejmuje uprawnienie

kto:

            u                                                    - użytkownik

            g                                                        - grupa

            o                                                          - inni

uprawnienia do:

            r                                                       - odczytu

            w                                                        - zapisu

            x                                                     - wykonania

 

chown plik - zmienia właściciela pliku

           

            Wywołanie: [opcje] chown nowy_właściciel pliki

 

Opcje:

            -f, --silent, --quiet

                 Nie wyświetla komunikatu o błędzie, jeśli nie można było dokonać modyfikacji

            -R, --recursive

                                          Zmienia pliki znajdujące się w podkatalogach

            --help

                                                 Wyświetla sposób użycia polecenia.

                                                                           

 

echo - wyświetla komunikat na ekranie

 

            Wywołanie: echo komunikat(może zawierać znaki specjalne)

 

Znaki specjalne:

            \a

                        Alarm lub sygnał dźwiękowy

            \b

                        Backspace

            \c

                        Blokuje znak nowej linii

            \f

                        Form feed - przesunięcie strony

            \n

                        Nowa linia

            \r

                        znak „powrotu karetki”

            \q

                        Podwójny cudzysłów

            \t

                        Tabulator poziomy

            \v

                        Tabulator pionowy

            \\

                        Backslash

            \nnn

                        Znak z kodem ASCII o wartości nnn

 

set - wyświetla zmienne środowiskowe oraz ich wartości

 

ps - wyświetla procesy obecne w systemie

 

            Wywołanie: ps [opcje]

 

Opcje:

            a

                        Wyświetla wszystkie zadania

            e

                        Wyświetla informacje o środowisku

            j

                        Format prac (zadań)

            l

                        Wyświetla długą listę informacji

            r

                        Nie wyświetla procesów nie działających

            ttty

                        Wyświetla zadania na konsoli tty

            u

Podaje nazwę użytkownika i czas uruchomienia procesu

            w

                        Nie obcina długich linii

            x

                        Wyświetla zadania bez przypisanej konsoli

           

top - wyświetla procesy CPU

 

Wywołanie: top [opcje]

 

Opcje:

            -c

                        Wyświetla całe polecenie wpisane w linii poleceń, a nie tylko jego nazwę

            -d opoznienie

                        Określa opóźnienie pomiędzy kolejnymi odświeżeniami ekranu.

            -i

                        Nie wyświetla zadań nieaktywnych i tzw. zombie

            -q

                        Odświeża ekran bez opóżnień.

            -s

Włącza zabezpieczenie, które nie pozwala na korzystanie z niektórych poleceń interaktywnych

klawisze używane w czasie działania programu:

            c

                        Przełącza wyświetlanie nazwy polecenia i pełnego wiersza poleceń

            f

                        Usuwa lub dodaje wyświetlane pola

            h, ?

                        Wyświetla pomoc

            s

                        Zmienia opóźnienie.

            q

                        Wyjście z programu

           

cal - wyświetla kalendarz

 

            Wywołanie: cal [-jy] [[miesiac] rok]

 

Opcje:

            -j

                                               Wyświetla daty w systemie juliańskim

            -y

                                                           Wyświetla bieżący rok

 

find - wyszukuje pliki według podanego wzorca

           

            Wywołanie: find [nazwy sciezek] [warunki]

 

Warunki:

            -group nazwa_grupy

                                         Wyszukuje pliki należące do określonej grupy

            -user nazwa_uzytkownika

                                   Wyszukuje pliki należące do określonego użytkownika

            -links n

                                    Znajduje pliki posiadające n dowiązań symbolicznych

            -name wzorzec

Wyszukuje pliki odpowiadające wzorcowi. Można używać znaków specjalnych (*, ?)

            -newer plik

                                              Wyszukuje pliki nowsze niż podany plik

            -nouser

             Znajduje pliki, których identyfikator właściciela nie pasuje do obecnych w systemie

            -nogroup

                 Znajduje pliki, których identyfikator grupy nie pasuje do obecnych w systemie

 

kill - wysyła odpowiedni sygnał do procesu

           

            Wywołanie: kill [opcja] PID

                                                                           

Opcje:

            -l

                        Lista możliwych sygnałów

            -p

                        Wyświetla numery podanych procesów, ale nie wysyła do nich sygnałów

            -sygnał

Numer sygnału lub jego nazwa. Numer można uzyskać z /usr/include/sys/signal.h, nazwę natomiast z kill -l

                       

 

fg - przenosi zadanie na pierwszy plan

           

            Wywołanie: fg numer_zadania

 

unset - czyści wartość zmiennej, nie usuwając jej

 

Wywołanie: unset zmienna

 

readonly - ustawia wartość zmiennej tylko do odczytu

 

            Wywołanie: readonly zmienna

 

vi, vim - uruchamia edytor tekstu

 

at - uruchamia polecenia o podanym czasie

 

            Wywołanie: at [opcje] czas

 

Opcje:

            -f plik

                        Pobiera zadania z pliku, a nie z klawiatury

            -m

                         Wysyła wiadomość e-mail do użytkownika po zakończeniu zadania

            -q litera

Umieszcza pracę w kolejce, której priorytet jest zależny od litery (a-z i A-Z). Im wyższa litera tym niższy priorytet

            -v

                        Wyświetla czas, w którym zadanie zostanie wykonane

Czas:

            gg:mm

                        Czas w formacie godziny:minuty

            midnight, noon, teatime, now

Odpowiednio: o północy, w południe, 5:00 po południu, teraz. Za określeniem now musi być podany przyrost (np. now+5minutes)

Data:

            miesiąc nr_dnia [rok]

Miesiąc to angielska nazwa jednego z miesięcy skrócona do pierwszych trzech liter (jan, feb, mar, apr, may, jun, jul, aug, sep, oct, nov, dec), nr_dnia to numer dnia miesiąca. rok należy podać w formacie 4 cyfrowym

            dzień

                        Skrót nazwy dnia po angielsku (sun, mon, tue, wed, thu, fri, sat)

            today, tomorrow

                        Odpowiednio: dziś, jutro         

 

sleep - pauza na określony czas

 

            Wywołanie: sleep ilość [jednostka]

 

Jednostki:

            s          sekundy

            m         minuty

            h          godziny

            d          dni

 

cut – wycina z tekstu żądane fragmenty informacji

 

            Wywołanie: cut [opcje] pliki

 

Opcje:

            -b, --bytes lista

Określa listę pozycji, tylko bajty znajdujące się pod tymi pozycjami zostaną wydrukowane

            -c, --character lista

                                             Wycina pozycje kolumn podane w liście

            -d, --delimiter znak

                    Używane razem z opcją -f, służy do określenia znaku rozdzielającego pola

            -f, --field lista

                                                          Wycina określone pola

            --help

                                                      Wyświetla pomoc polecenia

                                                                           

wc – program wypisujący informacje o pliku: liczbę linii, słów oraz bajtów.

           

            Wywołanie: wc [opcje] [pliki]

 

Opcje:

            --bytes

                        Wyświetla ilość bajtów w pliku

            -c, --chars

                        Wyświetla ilość znaków w pliku

            -l, --lines

                        Wyświetla ilość linii w pliku

            -w, --words

                        Wyświetla ilość słów w pliku   

           

who – wyświetla aktualnie zalogowanych użytkowników w systemie

 

            Wywołanie: who [opcje] [plik]

 

Opcje:

            am i

                        Wyświetla nazwę użytkownika, który wydał to polecenie

            -m

                        To samo co am i

            -i, -u, --idle

                        Wyświetla czas nieaktywności użytkowników

            -q, --count

                        Wyświetla nazwy użytkowników i ich łączną liczbę

            -w, -T, --mesg, --message, --writeable

                        Wyświetla możliwość otrzymywania wiadomości z write dla każdego użytkownika

(+ - wiadomości są przyjmowane, - - wiadomości nie są przyjmowane)

 

seq – wypisuje liczby od 1 do zadanej.

 

            Wywołanie: seq liczba

 

ftp – umożliwia połączenie z serwerem ftp

 

            Wywołanie: ftp [opcje] [serwer]

 

Opcje:

            -d

                        Wyłącza tryb usuwania błędów

            -g

                        Wyłacza globalne nazewnictwo plików

            -i

                        Wyłącza interaktywny interfejs

            -n

                        Nie rejestruje się automatycznie podczas ustanawiania połączenia

            -v

                        Wyświetla wszystkie informacje otrzymywane z serwera

 

Polecenia ftp:

ascii, asc

      ustanowienie tekstowego trybu transmisji

binary, bin

ustanowienie binarnego trybu transmisji

            cd

zmiana bieżącego katalogu na serwerze

close

zakończenie sesji ftp bez wychodzenia z programu

delete

usunięcie pliku o podanej nazwie

dir, ls

wyświetlenie zawartości bieżącego katalogu

get, recv

przesłanie pliku z serwera do komputera lokalnego

hash, ha

włączenie/wyłączenie wyświetlania znaków „#” po przesłaniu każdego kilobajta danych lub po innej liczbie bajtów, którą możemy podać jako parametr (np. hash 2048 – wyświetlanie „#” po każdych 2 kilobajtach)

help, ?

lista wszystkich dostępnych poleceń

lcd

zmiana katalogu na dysku komputera lokalnego

mget

transfer wielu plików z serwera do komputera lokalnego. Jako parametr podajemy wzorzec nazwy (np. mget *.doc)

mput

transfer wielu plików z komputera lokalnego do serwera

open

otwarcie połączenia z serwerem. (np. open ftp.microsoft.com)

prompt

włączenie/wyłączenie wyświetlania zapytań podczas transmisji wielu plików

put, send

przesłanie pliku z komputera lokalnego do serwera

pwd

wyświetlenie nazwy bieżącego katalogu na serwerze

status

wyświetlenie aktualnego stanu wszystkich opcji

user

logowanie użytkownika

           

telnet – umożliwia połączenie ze zdalnym serwerem

 

            Wywołanie: telnet [serwer]

 

Polecenia programu telnet:

close

Zamyka połączenie ze zdalnym hostem.

display

Wyświetla określone parametry operacyjne

environ

Zmienia zmienne środowiskowe

help (lub ?)

Wyświetla pomoc

logout

Powoduje wylogowanie użytkownika zdalnego i kończy połączenie.

mode

Pyta serwer o wprowadzenie trybu znakowego lub wierszowego

open

Otwiera połączenie z określonym hostem

quit

Zamyka sesję i kończy działanie programu telnet

send

Przesyła specjalne ciągi znaków protokołu.

set

Ustawia parametry operacyjne

slc

Ustawia definicję i/lub traktowanie znaków specjalnych.

status

pokazuje bieżące informacje o stanie (np. nazwę hosta, tryb)

toggle

Przełącza parametry operacyjne (pomiędzy TRUA a FALSE)

unset

Cofa ustawienie parametrów operacyjnych (set)

z

Zawiesza działanie programu Telnet

! [polecenie]

Wykonuje wyszczególnione polecenie powłoki. Jeśli nie jest podane żadne polecenie otwiera powłokę podrzędną.

 

ssh – umożliwia szyfrowane połączenie ze zdalnym serwerem

dialog – umożliwia tworzenie list wyboru, menu itp

 

uname – wyświetla informacje o systemie

 

            Wywołanie: uname [opcje]

 

Opcje:

            -a, --all

                                                    Wyswietla wszystkie informacje

            -m, --machine

                                                   Wyświetla informacje o sprzęcie

            -n, --nodename

                                                      Wyświetla nazwę komputera

            -r, --release

                                                          Wyświetla wersję jądra

            -p, --processor

                                                         Wyświetla typ procesora

 

mail - uruchamia program obsługi poczty/wysyła wiadomość

 

write - umożliwia rozmowę z innym użytkownikiem

 

            Wywołanie: write uzytkownik [konsola]

 

mesg - zmienia możliwość odbierania wiadomości z write

 

            Wywołanie: mesg        [y|n]

 

 

Więcej informacji o systemie na stronach:

www.linux.pl

www.linux.org.pl

www.jtz.org

http://linio.net2000.pl